Spá 5. maí

 

 

2020-05-04

 

Hér fylgir síðasta spá fyrir þessa bylgju COVID-19 faraldursins á Íslandi. Vísindahópurinn mun áfram fylgjast með og meta hvort tímabært verði að spá aftur.

Fylgjast má með þróun nýgreindra smita á Íslandi sem og annars staðar í mælaborði Heilbrigðisvísindastofnunar HÍ sem má nálgast hér.

 

Til að skoða mælaborðið þarf fyrst að kveikja á því með því að ýta á “Birta” hnappinn. Síðan má bæta við löndum til að bera saman og hvernig á að skoða þau. T.d:

 

  • Hægt er að skoða heildarfjölda smita á tveimur ólíkum kvörðum. Annars vegar hreinan fjölda (eða það sem kallast línulegur kvarði) eða logrann af fjölda. Logrinn er gagnlegur til að bera saman vaxtarhraða. Fastur hlutfallslegur vöxtur fylgir þá beinni línu.
  • Hægt er að skoða þróunina eftir dagsetningu eða fjölda daga frá ákveðnu skilyrði (eins og t.d. að fjöldi greindra smita sé meiri en hundrað).

 

Í dag eru virk greind smit 66. Þann 9. mars var fjöldi virkra smita á svipuðu róli eða 68. Einni viku síðar hafði fjöldinn þrefaldast og við tóku 6 vikur af samkomutakmörkunum til þess að hefta faraldurinn. Það er því til mikils að vinna að vanda sig áfram, setja upp rakningarappið á sínum síma og hvetja aðra til þess sama. Ekki hika við að fá sýnatöku hjá þinni heilsugæslu ef minnsti grunur um smit vaknar.

 

Við hvetjum einnig alla til að taka þátt í vísindarannsókn HÍ um líðan í COVID-19.

 

 

Samantekt

 

Til að vera viðbúin möguleikanum á frekari hliðrun aldursdreifingar fylgir önnur forspá þar sem gert er ráð fyrir að aldursdreifingin verði óhagstæðari, en hana má lesa neðar í skýrslunni.

 

Helstu niðurstöður spálíkansins með gögnum til og með 3. maí eru eftirfarandi:

 

  • Gert er ráð fyrir því að á meðan þessi bylgja faraldursins gengur yfir muni rúmlega 1800 manns á Íslandi vera greind með COVID-19, en talan gæti náð nær 2100 manns skv. svartsýnni spá.
  • Gert er ráð fyrir að fjöldi greindra einstaklinga með virkan sjúkdóm nái hámarki í fyrstu viku apríl og verði sennilega um 1300 manns, en gæti viku seinna náð 1600 manns skv. svartsýnni spá.
  • Gert er ráð fyrir að á meðan að þessi bylgja faraldursins gengur yfir muni 120 manns þarfnast innlagnar á sjúkrahúsi, en gæti náð hátt í 150 manns.
  • Mesta álag á heilbrigðisþjónustu vegna sjúkrahúsinnlagna verður fyrir miðjan apríl en þá er gert ráð fyrir að um það bil 60 einstaklingar geti verið inniliggjandi á sama tíma, en svartsýnni spá er 90 einstaklingar.
  • Gert er ráð fyrir því að á tíma faraldursins muni um 25 einstaklingar veikjast alvarlega, þ.e. þurfa innlögn á gjörgæslu, á tímabilinu en svartsýnni spá er 35 einstaklingar.
  • Mesta álag á gjörgæsludeildir gæti orðið í annarri viku apríl, en þá er búist við því að 10 manns liggi þar inni á sama tíma, en samkvæmt svartsýnni spá gætu það verið 18 manns.
  • Smávægileg hliðrun aldursdreifingar í átt að fleiri greindum smitum meðal einstaklinga yfir sextugt myndi auka álag á heilbrigðisþjónustu talsvert.

Hafa ber í huga að vegna fámennis geta tölurnar um fjölda greindra tilfella breyst mikið frá degi til dags sem hefur áhrif á spána, en hún verður stöðugri eftir því sem á líður.

 

 

Aðferðir og forsendur spálíkans

 

  • Mikilvægt er að hafa í huga hvað verið er að tala um þegar talað er um forspá eða spálíkan. Forspáin er reiknuð út frá spálíkaninu, en spálíkan er reikniformúla sem beitt er á fyrirliggjandi gögn. Spálíkanið (formúlan) breytist ekki, en forspáin breytist þegar ný gögn berast.
  • Við notuðum logistískt vaxtarlíkan með neikvæða tvíkostadreifingu á daglegan fjölda nýgreindra smita á Íslandi til að gera forspá um miðgildi (líklegri spá) og 97,5% efri mörk (svartsýn spá) um fjölda greindra COVID-19 tilfella á Íslandi og virkra greindra tilfella (þar sem gert er ráð fyrir 21 veikindadegi) á næstu vikum.
  • Í samræmi við þekkingu á faraldsfræði smitsjúkdóma, þá gerir spálíkanið ráð fyrir að það hægi á upphaflegum veldisvexti greindra tilfella þar til að þessi bylgja faraldursins nær hámarki, nýjum smitum fer fækkandi og fjölda einstaklinga með virkan sjúkdóm þar á eftir.
  • Reikniaðferðin sem notuð er til að meta lögun vaxtarferilsins á Íslandi tekur mið af upplýsingum um COVID-19 faraldursferla í öðrum löndum (sjá viðauka) til að áætla mögulega lögun ferilsins á Ísland. Þrátt fyrir að upplýsingar frá öðrum löndum séu notaðar þá vega gögnin um Ísland mest í forspánni.
  • Þar sem allir smitaðir einstaklingar á Íslandi eru skjólstæðingar íslensks heilbrigðiskerfis, þá byggir spáin á heildarfjölda smitaðra einstaklinga á Íslandi óháð uppruna smita, hvort einstaklingar greinist í sóttkví eða ekki, gegnum skimun Heilsugæslunnar eða ÍE. Hafa skal í huga að smitaðir einstaklingar í sóttkví gætu mögulega bætt minna við veldisvöxtinn en aðrir einstaklingar.
  • Við notuðum fyrirliggjandi aldursdreifingu smita á Íslandi til að áætla skiptingu framtíðartilfella í aldurshópa. Síðan notuðum við upplýsingar frá Ferguson og félögum hjá Imperial College (Tafla 1) um aldurstengd hlutföll spítalainnlagna í forspá okkar um fjölda sjúklinga hérlendis sem gætu lagst inn á spítala og/eða gjörgæslu.
    • Ýmsar ástæður eru fyrir því að slík aldurstengd áhætta skyldi vera önnur á Íslandi en í Hubei.
    • T.d. felst í þessu óbein forsenda um að dreifing áhættuþátta fyrir alvarlegum afleiðingum sjúkdómsins sé svipuð.
    • Auk þess er gert ráð fyrir því að ákvarðanir um það hvenær tímabært sé að leggja einstaklinga inn á spítala eða gjörgæslu séu eins.
    • Misræmi milli spár og fjölda á gjörgæslu gæti bent til þess að viðbrögð í upphafi faraldurs séu önnur hér en í Hubei.
    • Hins vegar er þessi forsenda nauðsynleg í upphafi faraldurs meðan ekki eru næg gögn um sjúkrahús- og gjörgæslulegur hér á landi.
  • Hafa ber í huga að aldursdreifing smitaðra einstaklinga á Íslandi er hagstæð enn sem komið er. Ef fjöldi smita eykst meðal aldraðra einstaklinga mun það hafa veruleg áhrif á spálíkanið í átt að auknu álagi á heilbrigðiskerfið.
  • Allan kóða á finna á eftirfarandi vefsíðu.
  • Tæknilega skýrslu um aðferð við þróun líkans má finna hér.
  • Mælaborð sem heldur utan um þróun COVID-19 á Íslandi og annars staðar má nálgast á vef Háskóla Íslands hér.

 

 

Niðurstöður

 

Greind smit

Uppsöfnuð greind smit


(punktarnir merkja raunveruleg smit)

 

Virk greind smit á hverjum degi

 

Ný greind smit á hverjum degi

 

Sjúkrahúslegur

 

Uppsafnaðar sjúkrahúslegur

 

Virkar sjúkrahúslegur á hverjum degi

 

Gjörgæsla

 

Uppsafnaðar gjörgæslulegur

 

Virkar gjörgæslulegur á hverjum degi

 

Aldursskipt

 

Greind smit

Uppsöfnuð

 

 

Virk

 

Sjúkrahúslegur

 

Uppsafnaðar

 

 

Virkar

 

Gjörgæslulegur

 

Uppsafnaðar

 

 

Virkar

 

 

Niðurstöður með annarri aldursdreifingu

 

 

Önnur aldursdreifing

Eftirfarandi er hermun á þróun miðað við að smit leggist hlutfallslega meira á eldri aldurshópa en nú gerir.

 

 

Sjúkrahúslegur

 

Uppsafnaðar sjúkrahúslegur

 

Virkar sjúkrahúslegur á hverjum degi

 

Gjörgæsla

 

Uppsafnaðar gjörgæslulegur

 

Virkar gjörgæslulegur á hverjum degi

 

Aldursskipt

 

Greind smit

Uppsöfnuð

 

Virk

 

Sjúkrahúslegur

Uppsafnaðar

 

Virkar

 

Gjörgæslulegur

Uppsafnaðar

 

Virkar

 

 

Viðauki

Upplýsingar um gögn í líkanasmíð
Tíðni
Land Fyrsta athugun Fjöldi daga Upphaf
Albania 2020-04-04 31 0.1055220 0.2759538
Armenia 2020-03-27 39 0.1112339 0.8066995
Australia 2020-03-26 40 0.1110573 0.2698467
Austria 2020-03-17 49 0.1134549 1.7416887
Azerbaijan 2020-04-12 23 0.1052975 0.1922825
Bahamas 2020-04-09 26 0.1027005 0.2131036
Bahrain 2020-03-14 52 0.1279573 2.0613318
Barbados 2020-03-30 36 0.1149726 0.2856894
Belarus 2020-04-09 26 0.1127755 1.7672740
Belgium 2020-03-18 48 0.1077186 4.3248619
Bosnia And Herzegovina 2020-03-31 35 0.1069373 0.5625568
Brazil 2020-04-13 22 0.1050417 0.4792572
Bulgaria 2020-04-15 20 0.1018554 0.2311389
Canada 2020-03-27 39 0.1074014 1.5897443
Cape Verde 2020-04-16 19 0.1000118 0.3000355
Chile 2020-03-29 37 0.1007280 1.0375137
Colombia 2020-04-26 9 0.1021465 0.1523259
Costa Rica 2020-04-10 25 0.1067842 0.1464073
Croatia 2020-03-26 40 0.1012032 0.5074687
Cuba 2020-04-22 13 0.1003222 0.1454981
Cyprus 2020-03-25 41 0.1051247 0.7392643
Denmark 2020-03-13 53 0.1171196 1.6498968
Djibouti 2020-04-08 27 0.1242861 1.1421998
Dominican Republic 2020-04-01 34 0.1032689 0.7406678
Ecuador 2020-03-29 37 0.1056196 1.7001597
Equatorial Guinea 2020-04-25 10 0.1563438 0.2323033
Estonia 2020-03-16 50 0.1289935 1.2823917
Finland 2020-03-23 43 0.1131566 0.9497201
France 2020-03-17 49 0.1018429 2.0157769
French Polynesia 2020-03-27 39 0.1074164 0.2076717
Georgia 2020-04-21 14 0.1005813 0.1473692
Germany 2020-03-20 46 0.1692828 1.9537928
Greece 2020-03-29 37 0.1013037 0.2507291
Hungary 2020-04-09 26 0.1011908 0.3133816
Iceland 2020-03-05 60 0.1091346 5.3062994
Iran 2020-03-12 54 0.1085463 1.1750019
Ireland 2020-03-20 46 0.1140810 4.4047152
Israel 2020-03-22 44 0.1036461 1.9024865
Italy 2020-03-09 57 0.1218000 3.4800452
Jamaica 2020-04-26 9 0.1034502 0.1590759
Japan 2020-04-25 10 0.1016236 0.1186896
Kazakhstan 2020-04-21 14 0.1050593 0.2136763
Kuwait 2020-04-05 30 0.1138556 1.1844311
Kyrgyzstan 2020-04-24 11 0.1022468 0.1293671
Latvia 2020-03-25 41 0.1033175 0.4609955
Lebanon 2020-04-24 11 0.1003543 0.1075016
Lithuania 2020-03-27 38 0.1083480 0.5250710
Luxembourg 2020-03-16 50 0.1250550 6.2105244
Malaysia 2020-04-04 31 0.1043200 0.1971219
Maldives 2020-04-21 14 0.1299550 0.9925549
Malta 2020-03-19 47 0.1089988 1.0831751
Mauritius 2020-03-31 35 0.1067935 0.2786642
Mexico 2020-04-25 10 0.1008971 0.1839773
Moldova 2020-04-02 33 0.1046185 1.0192263
Montenegro 2020-03-27 39 0.1066901 0.5127495
Morocco 2020-04-25 10 0.1030386 0.1344327
Netherlands 2020-03-19 47 0.1199617 2.3729714
New Zealand 2020-03-30 36 0.1154072 0.2377138
North Macedonia 2020-03-28 38 0.1051137 0.7252363
Norway 2020-03-13 53 0.1154520 1.4517954
Oman 2020-04-12 23 0.1097491 0.5161824
Panama 2020-03-25 41 0.1043227 1.6948318
Peru 2020-04-09 26 0.1335570 1.4127149
Poland 2020-04-06 29 0.1082671 0.3614095
Portugal 2020-03-22 43 0.1251688 2.4790276
Puerto Rico 2020-04-03 32 0.1077245 0.6163479
Qatar 2020-03-14 52 0.1129917 5.4910424
Romania 2020-03-31 35 0.1008027 0.6797470
Russia 2020-04-13 22 0.1081083 0.9233216
Saudi Arabia 2020-04-11 24 0.1065409 0.7882159
Serbia 2020-04-01 34 0.1025964 1.0788585
Singapore 2020-03-27 39 0.1023373 3.1364478
Slovakia 2020-04-08 27 0.1064685 0.2580166
Slovenia 2020-03-16 50 0.1053566 0.6922749
Spain 2020-03-15 49 0.1230936 4.6529953
Sweden 2020-03-16 50 0.1028259 2.2236107
Switzerland 2020-03-14 52 0.1304798 3.4711597
Turkey 2020-03-30 36 0.1104764 1.5107945
Ukraine 2020-04-17 18 0.1014238 0.2707892
United Arab Emirates 2020-04-03 32 0.1048050 1.4495633
United Kingdom 2020-03-25 41 0.1196058 2.7631945
United States 2020-03-23 43 0.1069880 3.5191871
Uruguay 2020-04-03 32 0.1037053 0.1892115